Yalın Üretim Nedir?

Yalın üretimin tanımı ne kadar yalın ve anlaşılır olursa o kadar iyi. Dışarıda, binlerce kaynakta birbirine benzeyen yüzlerce farklı tanım var. Ben, tanım olarak Toyota’nın global web sitesindeki kendi tanımlarını kullanacağım: “Toyota Üretim Sistemi, en verimli yöntemleri takip ederek, tüm israfların tamamen ortadan kaldırılmasına ulaşma felsefesine dayanan bir üretim sistemidir.” Yalın üretimin babası Taiichi Ohno’nun da Toyota Ruhu kitabında, konuyla alakalı kısa ve güzel bir tanımı var: “Toyota Üretim Sistemi’nin temel fikri, “israfların tamamen ortadan kaldırılması”dır.” Kullanılan bütün terimlerin ve yalın araçların hepsi bu amaca hizmet eder.

İsraf Nedir?

Yukarıda paylaşılan iki tanımda da ana kelime olan israf kelimesinden kastedilen, sunulanın ürün veya hizmet olması fark etmeksizin, müşterinin bakış açısından bakıldığında, uğruna para ödemek istemeyeceği her şeydir. Örneğin, müşteri arabanın rengine para ödemek ister; ama arabanın Japonya’da üretilip, Türkiye’ye gemilerle getirilmesine fazladan para ödemek istemez. Bunun yerine, aynı arabanın Türkiye’de üretilip veya daha yakın bir fabrikadan getirilip, fiyatının daha ucuz olmasını tercih eder.

Toyota Üretim Sistemi’nde kabul edilen 7 temel israf vardır. Bunlar; fazla üretim, stok, fazla işleme, hatalı üretim, bekleme, hareket ve taşıma israflarıdır. İsrafları başka bir yazıda daha detaylı bir şekilde anlatacağım.

Yalın Üretim ve Toyota Üretim Sistemi (TPS: Toyota Production System) Aynı Şeyler Midir?

Yalın kelimesi bütün dünyanın, Toyota Üretim Sistemi’ni ifade etmek için kullandığı bir kelimedir. Yalın üretim veya yalın düşünce diye kullanılan terimler, aslında TPS’nin yorumlanmış halidir.

“Yalın üretim” kelimesi, ilk kez 1988’de MIT’de yayınlanan bir makalede John Krafcik tarafından kullanılmıştır. 1991’de James P. Womack, Daniel Roos ve Daniel T. Jones tarafından yazılan Dünyayı Değiştiren Makina kitabında yalın düşüncenin genel esasları anlatılmıştır. 1996’da James P. Womack ve Daniel T. Jones tarafından yazılan Yalın Düşünce kitabında ise 5 temel prensip açıklanmıştır. Yalın üretimin 5 temel prensibi şeklinde bir genelleme TPS’te bulunmamaktadır. İlk defa, Yalın Düşünce kitabında kullanılmış ve ondan sonra yalın üretimin 5 temel prensibi olarak kalıplaşmıştır. Bu tarihlerden sonra yalın kelimesi popülerleşmiştir.

Yalın Üretim Ne Zaman ve Nasıl Doğdu?

Yalın üretimin başlangıcı 1948’e uzanır. Bütün üretim sistemi bir anda ortaya çıkmamıştır. Çekme sistemi ve tam zamanında üretim sistemiyle(JIT: Just In Time) fabrikalarda uygulanmaya başlanıp, yıllar içerisinde oluşan etkisi kanıtlanmış metotlarla bir üretim ve yönetim sistemi olmuştur. Neden 1948’de ortaya çıktığının hikâyesini bilmek ise yalın üretime bakışınızı daha da anlamlı hale getirecektir.

Bir Japon şirketi olan Toyota Motor Company, 1937’de kurulmuştur. Japonya, 1939-1945 yılları arasında süren II. Dünya Savaşı’ndan yenik çıkmıştır. Bu kadar zorlu bir dönemde, hiçbir kaynağı israf etmeden üretim yapıp hayatta kalabilmek ve mümkünse kâr edebilmek neredeyse mucizedir. Bu nedenle, yalın üretimin temelinde, israfların tamamen ortadan kaldırılması vardır. Toyota, buna bütün rakiplerinden çok daha fazla ihtiyaç duymuştur. Giderek başarılı sonuçlar almaya başlayan Toyota, üretim sistemini geliştirmeye devam etmiştir. O yıllarda, dünyadaki büyük otomobil üreticilerinden hala çok geridedir. Diğer büyük otomobil üreticileri, kendilerinden daha geride olan Toyota’nın üretim sistemini bu yüzden merak etmemiştir.

1973 yılının son aylarında bütün dünyayı etkileyen, ülkelerin ve sektörlerin gerilemesine neden olan bir petrol krizi çıkmıştır. Dünya bu zorluğu yaşarken, Toyota 1974 yılında kâr olarak yerini korumuş; 1975 yılından itibaren ise kârını artırmaya başlamıştır. Uluslararası ekonomide göze batan Toyota, merak uyandırmıştır. Üretim yöntemleri incelenmeye başlanmış ve o günden sonra popülarite kazanmıştır. TPS, yurt dışında yavaş yavaş denenmeye başlamış; otomobil sektörü başta olmak üzere çoğu sektörde uygulanan bir sistem olmuştur.